# AHA و BHA: کدام لایه‌بردار برای کدام پوست؟

> انتخاب AHA یا BHA به نوع پوست بستگی دارد. AHAها مثل گلیکولیک اسید و لاکتیک اسید محلول در آب‌اند و روی سطح پوست کار می‌کنند. BHA رایج، یعنی سالیسیلیک اسید، محلول در چربی است و عمیق‌تر به منافذ می‌رود؛ برای همین انتخاب رایج پوست چرب و جوش سرسیاه است. هر دو حساسیت به آفتاب را بیشتر می‌کنند؛ ضدآفتاب لازم است.

- نویسنده: تحریریهٔ مجلهٔ سلامت Pi
- انتشار: 2026-11-06 — به‌روزرسانی: 2026-11-06
- زمان مطالعه: 4 دقیقه

**حکم:** بستگی به نوع پوست و هدف شما دارد.

روی بسیاری از تونرها و سرم‌ها نوشته شده AHA یا BHA. هر دو لایه‌بردار شیمیایی‌اند، اما یکسان نیستند. انتخاب درست بین آن‌ها به چربی پوست، حساسیت آن و هدف شما بستگی دارد.

## لایه‌بردار شیمیایی یعنی چه؟

لایه‌برداری یعنی برداشتن سلول‌های مرده از لایهٔ بیرونی پوست. انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD) دو روش را از هم جدا می‌کند: روش مکانیکی با اسکراب، برس یا اسفنج، و روش شیمیایی با اسیدهایی مثل آلفا و بتا هیدروکسی اسیدها که سلول‌های مرده را حل می‌کنند.

## AHA چیست؟

AHA یعنی آلفا هیدروکسی اسید. به گفتهٔ سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، رایج‌ترین AHAها در محصولات آرایشی گلیکولیک اسید و لاکتیک اسیدند. AHAها محلول در آب‌اند (Cleveland Clinic).

- **گلیکولیک اسید:** کوچک‌ترین AHA است و از بقیهٔ AHAها عمیق‌تر نفوذ می‌کند. ممکن است به روشن‌تر شدن پوست، یکدست‌تر شدن رنگ و کم‌رنگ‌تر شدن لک‌های ناشی از آفتاب یا جوش کمک کند. اما می‌تواند قوی و تحریک‌کننده باشد (Cleveland Clinic).
- **لاکتیک اسید:** Cleveland Clinic آن را یکی از ملایم‌ترین AHAها می‌داند و برای پوست حساس انتخاب مناسبی است.

## BHA چیست؟

BHA یعنی بتا هیدروکسی اسید. به گفتهٔ FDA، رایج‌ترین BHA در محصولات آرایشی سالیسیلیک اسید است. BHAها محلول در چربی‌اند و از AHAها عمیق‌تر به منافذ نفوذ می‌کنند (Cleveland Clinic).

طبق DermNet، سالیسیلیک اسید نمی‌گذارد سلول‌های مرده داخل منافذ جمع شوند و همین جلوی بسته شدن منافذ را می‌گیرد. به باز شدن جوش‌های سرسیاه و سرسفید هم کمک می‌کند. Cleveland Clinic می‌نویسد سالیسیلیک اسید برای بیشتر افراد زیادی تحریک‌کننده نیست.

## فرق AHA و BHA در یک نگاه چیست؟

| | AHA (گلیکولیک، لاکتیک) | BHA (سالیسیلیک اسید) |
|---|---|---|
| حل می‌شود در | آب | چربی |
| کجا کار می‌کند | بیشتر سطح پوست | عمیق‌تر، داخل منافذ |
| بیشتر برای | کدری، رنگ نایکدست، لک | پوست چرب، جوش سرسیاه و سرسفید |
| تحریک | گلیکولیک می‌تواند قوی باشد؛ لاکتیک ملایم‌تر است | برای بیشتر افراد زیادی تحریک‌کننده نیست |
| حساسیت به آفتاب | بله؛ ضدآفتاب لازم است | FDA محافظت در برابر آفتاب را توصیه می‌کند |

## کدام برای پوست شما بهتر است؟

- **[پوست چرب](/skin-type/oily/) یا مستعد جوش سرسیاه:** BHA، چون در چربی حل می‌شود و به منافذ می‌رسد. مطلب [جوش سرسیاه و سرسفید](/concern/blackheads-whiteheads/) را هم ببینید.
- **[پوست حساس](/skin-type/sensitive/):** اگر می‌خواهید لایه‌برداری کنید، لاکتیک اسید ملایم‌تر است. به گفتهٔ AAD، پوست حساس، خشک یا مستعد جوش ممکن است با یک لایه‌بردار شیمیایی ملایم بهتر کنار بیاید.
- **[پوست خشک](/skin-type/dry/):** Cleveland Clinic توصیه می‌کند در پوست خشک یا حساس با گلیکولیک اسید محتاط باشید.
- **[پوست مستعد جوش](/concern/acne-prone/):** AAD هشدار می‌دهد لایه‌برداری همراه رتینول یا بنزوئیل پراکسید ممکن است خشکی را بیشتر کند یا حتی جوش ایجاد کند.
- **دغدغهٔ [لک‌های تیره](/concern/dark-spots/):** AAD گلیکولیک اسید را جزو ماده‌هایی می‌داند که می‌توانند به کم‌رنگ‌تر شدن لک کمک کنند. مطلب [جای جوش](/concern/acne-marks/) را هم بخوانید.

## پوست تیره باید مراقب چه چیزی باشد؟

به گفتهٔ AAD، اگر پوست شما تیره است یا بعد از سوختگی، نیش حشره یا جوش روی پوستتان لک می‌ماند، از لایه‌برداری شیمیایی یا مکانیکی قوی دوری کنید. لایه‌برداری تهاجمی‌تر ممکن است لک و تیرگی بیشتری روی پوست ایجاد کند. پس در پوست تیره، محصول ملایم و شروع آهسته مهم‌تر است.

## چرا بعد از AHA ضدآفتاب واجب‌تر است؟

FDA به مطالعه‌ای اشاره می‌کند که در آن، بعد از چهار هفته استفاده از AHA، پوست داوطلب‌ها ۱۸ درصد راحت‌تر از اشعهٔ فرابنفش قرمز می‌شد. این حساسیت برگشت‌پذیر است و کمی بعد از قطع مصرف تمام می‌شود.

توصیهٔ FDA برای محصولات AHA این است: در طول مصرف و تا یک هفته بعد از آن ضدآفتاب بزنید، لباس پوشیده بپوشید و کمتر زیر آفتاب باشید. برای BHA هم FDA استفاده از محافظت در برابر آفتاب را توصیه می‌کند. مقدار کافی ضدآفتاب را در [چقدر ضدآفتاب بزنم](/guide/how-much-sunscreen/) ببینید.

FDA همچنین از قول پنل ایمنی مواد آرایشی (CIR) می‌نویسد محصولات گلیکولیک و لاکتیک اسید برای مصرف‌کننده وقتی بی‌خطر به حساب می‌آیند که غلظت AHA ۱۰ درصد یا کمتر و pH محصول ۳٫۵ یا بیشتر باشد.

## لایه‌برداری زیادی چه نشانه‌هایی دارد؟

لایه‌برداری بیش از حد پوست را قرمز و تحریک‌شده می‌کند (AAD). Cleveland Clinic هم سوزش، خارش و قرمزی را نشانهٔ تحریک زیاد می‌داند. چند قاعدهٔ ساده:

1. **یکی یکی شروع کنید.** Cleveland Clinic توصیه می‌کند اول یک محصول را امتحان کنید و بعد سراغ بعدی بروید.
2. **کم شروع کنید.** برای گلیکولیک اسید، Cleveland Clinic هفته‌ای یکی دو شب را پیشنهاد می‌کند؛ اگر پوست تحمل کرد، بیشترش کنید.
3. **تست پوستی بگیرید.** FDA توصیه می‌کند محصول BHA را اول روی یک بخش کوچک از پوست امتحان کنید.
4. **هرچه قوی‌تر، کمتر.** به گفتهٔ AAD، هرچه لایه‌برداری تهاجمی‌تر باشد، دفعات کمتری لازم است.
5. **بعد از آن مرطوب‌کننده بزنید.** لایه‌برداری پوست را خشک می‌کند و باید بلافاصله بعد از آن مرطوب‌کننده زد (AAD).
6. **روی پوست آسیب‌دیده نزنید.** AAD تأکید می‌کند روی زخم باز یا پوست آفتاب‌سوخته هرگز لایه‌برداری نکنید.

اگر مطمئن نیستید لایه‌برداری برای پوست شما مناسب است، به گفتهٔ AAD متخصص پوست می‌تواند در این تصمیم به شما کمک کند.

## جمع‌بندی

AHA برای سطح پوست، رنگ نایکدست و کدری، و BHA برای پوست چرب و منافذ بسته. هر کدام را انتخاب کردید، آهسته شروع کنید، مرطوب‌کننده بزنید و ضدآفتاب را جدی بگیرید.

## پرسش‌های متداول
### AHA و BHA را می‌شود با هم زد؟
بعضی محصولات AHA و BHA را با هم دارند، اما در شروع بهتر است فقط یکی را امتحان کنید. Cleveland Clinic توصیه می‌کند وقتی تازه گلیکولیک اسید را شروع کرده‌اید، آن را با لایه‌بردارهای دیگر مثل سالیسیلیک اسید ترکیب نکنید.

### لایه‌بردار اسیدی را صبح بزنیم یا شب؟
لایه‌بردار اسیدی مثل گلیکولیک اسید بهتر است شب زده شود؛ این پیشنهاد Cleveland Clinic است. روز بعد هم ضدآفتاب با SPF ۳۰ یا بیشتر لازم است.

### از کجا بفهمیم زیادی لایه‌برداری کرده‌ایم؟
لایه‌برداری زیادی پوست را قرمز و تحریک‌شده می‌کند (AAD). Cleveland Clinic هم سوزش، خارش و قرمزی را نشانه‌های تحریک می‌داند. در این حالت فاصلهٔ استفاده را بیشتر کنید یا محصول را کنار بگذارید.

### پوست تیره می‌تواند لایه‌بردار بزند؟
پوست تیره بهتر است از لایه‌برداری شیمیایی یا مکانیکی قوی دوری کند، چون به گفتهٔ AAD ممکن است لک بیشتری ایجاد کند. محصول ملایم و شروع آهسته انتخاب امن‌تری است.

## منابع
1. [Alpha Hydroxy Acids](https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/alpha-hydroxy-acids)، U.S. Food and Drug Administration (FDA)
2. [Beta Hydroxy Acids](https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/beta-hydroxy-acids)، U.S. Food and Drug Administration (FDA)
3. [How to safely exfoliate at home](https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/safely-exfoliate-at-home)، American Academy of Dermatology (AAD)
4. [How to fade dark spots in darker skin tones](https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/fade-dark-spots)، American Academy of Dermatology (AAD)
5. [Facial Acids: Know What You Need in Your Skin Care Routine](https://health.clevelandclinic.org/guide-to-facial-acids)، Cleveland Clinic
6. [Glycolic Acid: Benefits for Skin and How To Use](https://health.clevelandclinic.org/glycolic-acid)، Cleveland Clinic
7. [Salicylic acid](https://dermnetnz.org/topics/salicylic-acid)، DermNet