# ویتامین سی یا نیاسینامید: کدام برای شما بهتر است؟

> انتخاب ویتامین C یا نیاسینامید به نیاز پوست شما بستگی دارد. ویتامین C آنتی‌اکسیدانی است که بیشتر برای کمک به کم‌رنگ‌تر شدن لک و محافظت کنار ضدآفتاب انتخاب می‌شود. نیاسینامید شکلی از ویتامین B3 است که به سد پوست کمک می‌کند، چربی و قرمزی را کمتر نشان می‌دهد و معمولاً خوب تحمل می‌شود. Cleveland Clinic این دو را هماهنگ می‌داند.

- نویسنده: تحریریهٔ مجلهٔ سلامت Pi
- انتشار: 2026-11-06 — به‌روزرسانی: 2026-11-06
- زمان مطالعه: 5 دقیقه

**حکم:** بستگی به این دارد که پوست شما بیشتر با چه چیزی درگیر است.

ویتامین C و نیاسینامید دو تا از شناخته‌شده‌ترین سرم‌های این روزها هستند، اما رقیب هم نیستند. هر کدام کار خودش را می‌کند و انتخاب بین آن‌ها به هدف شما بستگی دارد.

## ویتامین C روی پوست چه می‌کند؟

[ویتامین C](/ingredient/vitamin-c/) یعنی اسید اسکوربیک، یکی از آنتی‌اکسیدان‌های مهم پوست. یک مرور علمی می‌گوید ویتامین C موضعی به ساخت کلاژن کمک می‌کند، تولید ملانین را کم می‌کند و با ویتامین E در محافظت از پوست در برابر آسیب نور خورشید همکاری دارد.

- **لک:** انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD) ویتامین C را جزو ماده‌هایی می‌داند که می‌توانند به کم‌رنگ‌تر شدن [لک‌های تیره](/concern/dark-spots/) کمک کنند. Cleveland Clinic البته می‌گوید اثرش روی لک ظاهراً موقتی است.
- **کنار ضدآفتاب:** به گفتهٔ Cleveland Clinic، ویتامین C در برابر بخشی از نور خورشید که از ضدآفتاب رد می‌شود هم کمک‌کننده است. ولی جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد.
- **صبر لازم است:** طبق Cleveland Clinic، حدود سه ماه طول می‌کشد تا اثرش واقعاً دیده شود.

یک نکتهٔ مهم: همان مرور علمی می‌گوید مطالعه‌های بالینی روی فرمول‌های موضعی ویتامین C هنوز محدودند. مرور دیگری هم می‌گوید اثر ویتامین C موضعی به فرمول محصول بستگی زیادی دارد.

## نیاسینامید روی پوست چه می‌کند؟

[نیاسینامید](/ingredient/niacinamide/) شکل محلول در آب و فعال ویتامین B3 است. DermNet و Cleveland Clinic این کارها را برای آن گزارش می‌کنند:

- **سد پوست:** DermNet می‌گوید با کم کردن هدر رفتن آب از پوست، عملکرد سد پوست را بهتر می‌کند.
- **چربی و جوش:** DermNet به مطالعه‌ای اشاره می‌کند که در آن مرطوب‌کنندهٔ ۲ درصد نیاسینامید بعد از ۴ تا ۶ هفته تولید چربی صورت را کم کرد. Cleveland Clinic هم می‌گوید ممکن است به تنظیم چربی و کمتر دیده شدن منافذ کمک کند.
- **قرمزی:** Cleveland Clinic می‌گوید نیاسینامید التهاب را آرام می‌کند و به کمتر شدن قرمزی کمک می‌کند.
- **لک و خطوط ریز:** DermNet به کارآزمایی‌ای اشاره می‌کند که در آن نیاسینامید ۵ درصد روی خطوط ریز، لک، قرمزی‌های لکه‌ای و زردی پوست اثر خوبی داشت.

یک مرور علمی می‌گوید نیاسینامید در محصولات آرایشی معمولاً با غلظت ۴ تا ۵ درصد استفاده می‌شود و در غلظت‌های رایج (کمتر از ۵ درصد) خوب تحمل می‌شود.

## فرق آن‌ها در یک نگاه

| | ویتامین C | نیاسینامید |
|---|---|---|
| چیست؟ | آنتی‌اکسیدان (اسید اسکوربیک) | شکل فعال ویتامین B3 |
| بیشتر برای | لک، محافظت در کنار ضدآفتاب، ساخت کلاژن | چربی، جوش، قرمزی، سد پوست، لک |
| غلظت رایج | ۱۰ تا ۲۰ درصد | ۵ درصد یا کمتر |
| تحمل پوست | بیشتر افراد مشکلی ندارند؛ گاهی سوزش یا قرمزی در ابتدا | معمولاً خوب تحمل می‌شود |
| پایداری | ناپایدار؛ حساس به نور و گرما | منابع ما مشکل پایداری برای آن ذکر نکرده‌اند |
| زمان مصرف | صبح پیشنهاد می‌شود | یک یا دو بار در روز |

غلظت ویتامین C از Cleveland Clinic و مرور Al-Niaimi آمده و غلظت نیاسینامید از Cleveland Clinic.

## کدام به پوست شما می‌خورد؟

- **اگر دغدغهٔ شما لک یا پوست کدر است:** ویتامین C انتخاب رایج‌تری است. صفحهٔ [کدری پوست](/concern/dullness/) و مطلب [جای جوش](/concern/acne-marks/) را هم ببینید.
- **اگر پوست چرب یا مستعد جوش دارید:** نیاسینامید به تنظیم چربی و کمتر دیده شدن منافذ کمک می‌کند. صفحهٔ [پوست چرب](/concern/oily-skin/) را هم بخوانید.
- **اگر پوست حساس دارید:** DermNet می‌گوید نیاسینامید در بسیاری موارد برای کسانی هم که اسیدهای میوه‌ای یا رتینوئیدها را تحمل نمی‌کنند قابل استفاده است. اگر ویتامین C می‌خواهید، Cleveland Clinic توصیه می‌کند با غلظت کم شروع کنید. صفحهٔ [پوست حساس](/skin-type/sensitive/) را ببینید.
- **اگر هر دو دغدغه را دارید:** می‌توانید هر دو را داشته باشید.

## ویتامین C و نیاسینامید را می‌شود با هم زد؟

این باور رایج است که این دو یکدیگر را خنثی می‌کنند. منابع معتبری که ما بررسی کردیم چنین چیزی نمی‌گویند. Cleveland Clinic ویتامین C را صریحاً جزو ماده‌هایی می‌داند که با نیاسینامید خوب جور می‌شوند. مرور علمی Boo هم از فرمول‌هایی نام می‌برد که نیاسینامید و شکلی از ویتامین C را با هم داشته‌اند.

تنها هشدار Cleveland Clinic این است که هم‌زمان محصولات زیادی همراه نیاسینامید استفاده نکنید. یعنی لازم نیست چند سرم روی هم بزنید.

## ویتامین C چرا زود خراب می‌شود؟

مرور Al-Niaimi می‌گوید L-ascorbic acid (شکل خالص ویتامین C) مولکولی ناپایدار است. پایین آوردن pH فرمول به کمتر از ۳٫۵ و اضافه کردن فرولیک اسید به پایداری آن کمک می‌کند. Cleveland Clinic هم می‌گوید این ماده به نور و گرما حساس است و بهتر است در شیشهٔ تیره یا رنگی باشد.

شکل‌های دیگری از ویتامین C هم ساخته شده که پایدارترند. ولی مرور Pullar می‌گوید بعضی از آن‌ها خوب از پوست جذب نمی‌شوند یا معلوم نیست چقدر در پوست به ویتامین C فعال تبدیل می‌شوند.

## چطور شروع کنیم؟

1. **یکی یکی شروع کنید.** اول یک محصول را چند هفته امتحان کنید، بعد سراغ دومی بروید.
2. **تست پوستی بگیرید.** Cleveland Clinic پیشنهاد می‌کند کمی نیاسینامید روی ساعد بزنید و ۲۴ ساعت صبر کنید.
3. **ویتامین C را صبح بزنید.** بعد از شستن صورت. ترتیب کامل را در [ترتیب روتین صبح](/guide/morning-routine-order/) ببینید.
4. **ضدآفتاب را فراموش نکنید.** هیچ‌کدام از این دو جای ضدآفتاب را نمی‌گیرند. DermNet صریحاً می‌گوید نیاسینامید ضدآفتاب نیست.
5. **اگر پوست خشک شد، کمتر استفاده کنید.** DermNet می‌گوید اگر دو بار در روز پوست را زیادی خشک کرد، به یک بار در روز یا یک روز در میان برسانید.

## جمع‌بندی

ویتامین C بیشتر برای لک و محافظت کنار ضدآفتاب است و نیاسینامید بیشتر برای چربی، قرمزی و سد پوست. لازم نیست بین آن‌ها یکی را انتخاب کنید. اگر هر دو دغدغه را دارید، با احتیاط و یکی یکی هر دو را وارد روتین خود کنید.

## پرسش‌های متداول
### ویتامین C و نیاسینامید یکدیگر را خنثی می‌کنند؟
ویتامین C و نیاسینامید یکدیگر را خنثی نمی‌کنند؛ منابع معتبری که ما بررسی کردیم چنین چیزی نمی‌گویند. Cleveland Clinic ویتامین C را جزو ماده‌هایی می‌داند که با نیاسینامید خوب جور می‌شوند. فقط مراقب باشید هم‌زمان محصولات زیادی روی پوست نزنید.

### سرم ویتامین C را صبح بزنیم یا شب؟
سرم ویتامین C را می‌توانید صبح یا شب بزنید؛ Cleveland Clinic می‌گوید استفادهٔ شبانهٔ آن هم بی‌خطر است، ولی متخصص پوست آن صبح را پیشنهاد می‌کند. بعد از آن ضدآفتاب را فراموش نکنید، چون ویتامین C جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد.

### نیاسینامید برای پوست حساس مناسب است؟
نیاسینامید برای پوست حساس معمولاً مناسب است؛ DermNet می‌گوید خوب تحمل می‌شود و در بسیاری موارد کسانی که رتینوئیدها یا اسیدهای میوه‌ای را تحمل نمی‌کنند، می‌توانند از آن استفاده کنند. Cleveland Clinic پیشنهاد می‌کند با غلظت کم شروع کنید و اول تست پوستی بگیرید.

### از کجا بفهمیم سرم ویتامین C خراب شده؟
برای تشخیص خراب شدن سرم ویتامین C، منابعی که بررسی کردیم نشانهٔ مشخصی نگفته‌اند. فقط می‌دانیم این ماده به نور خورشید و گرما حساس است، پس آن را در شیشهٔ تیره و دور از نور و گرما نگه دارید.

## منابع
1. [Vitamin C Serum: Benefits, How to Apply](https://health.clevelandclinic.org/vitamin-c-serum)، Cleveland Clinic
2. [Niacinamide: What It Is and Skin Benefits](https://health.clevelandclinic.org/niacinamide)، Cleveland Clinic
3. [Popular Skin Care Ingredients Explained](https://health.clevelandclinic.org/skin-care-ingredients-explained)، Cleveland Clinic
4. [Nicotinamide](https://dermnetnz.org/topics/nicotinamide)، DermNet
5. [How to fade dark spots in darker skin tones](https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/fade-dark-spots)، American Academy of Dermatology (AAD)
6. [Topical Vitamin C and the Skin: Mechanisms of Action and Clinical Applications (Al-Niaimi F, Chiang NYZ. J Clin Aesthet Dermatol 2017;10(7):14-17)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5605218/)، PMC5605218
7. [The Roles of Vitamin C in Skin Health (Pullar JM, et al. Nutrients 2017;9(8):866)](https://doi.org/10.3390/nu9080866)، DOI 10.3390/nu9080866
8. [Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation (Boo YC. Antioxidants 2021;10(8):1315)](https://doi.org/10.3390/antiox10081315)، DOI 10.3390/antiox10081315