# جای جوش: لک قرمز، لک قهوه‌ای یا فرورفتگی؟

> جای جوش سه نوع اصلی دارد: لک قرمز، لک قهوه‌ای که از رنگدانهٔ اضافهٔ بعد از التهاب است، و فرورفتگی یا اسکار. لک قرمز در پوست روشن و لک قهوه‌ای در پوست تیره‌تر رایج‌تر است. این دو معمولاً طی چند ماه کم‌رنگ می‌شوند و ضدآفتاب روزانه کمک می‌کند. اسکار معمولاً ماندگار است و کار متخصص پوست است.

- نویسنده: تحریریهٔ مجلهٔ سلامت Pi
- انتشار: 2026-11-05 — به‌روزرسانی: 2026-11-06
- زمان مطالعه: 4 دقیقه

ردی که بعد از جوش می‌ماند، سه نوع متفاوت دارد و هر نوع مسیر جداگانه‌ای دارد. قدم اول این است که بدانید ردی که می‌بینید از کدام نوع است.

## جای جوش چرا می‌ماند؟

جوش یعنی التهاب. پوست بعد از هر التهابی خود را ترمیم می‌کند و گاهی در این ترمیم ردی می‌ماند. این رد ممکن است تغییر رنگ باشد یا تغییر بافت.

به گفتهٔ AAD و DermNet، این عامل‌ها احتمال جای ماندگار را بیشتر می‌کنند:
- جوش‌های عمیق و دردناک
- فشار دادن، کندن یا خاراندن جوش
- سابقهٔ اسکار جوش در خانواده

## جای جوش چند نوع دارد؟

| | لک قرمز | لک قهوه‌ای | فرورفتگی (اسکار) |
|---|---|---|---|
| اسم علمی | PIE (اریتم بعد از التهاب) | PIH (تیرگی بعد از التهاب) | اسکار آتروفیک |
| ظاهر | صاف، صورتی تا قرمز | صاف، قهوه‌ای روشن تا تیره | فرورفتگی یا گودی در بافت پوست |
| بیشتر در | پوست روشن | پوست تیره‌تر | همهٔ پوست‌ها |
| علت | تغییر رگ‌های ریز هنگام ترمیم | رسوب رنگدانه بعد از التهاب | آسیب بافت در عمق پوست |
| با زمان کم‌رنگ می‌شود؟ | معمولاً بله | معمولاً بله، طی ماه‌ها | معمولاً ماندگار است |
| چه چیزی کمک می‌کند | زمان، ضدآفتاب، دست نزدن به جوش | ضدآفتاب، ماده‌های روشن‌کننده | فقط روش‌های متخصص پوست |

### لک قرمز
لک قرمز یعنی قرمزی صاف و باقی‌مانده بعد از جوش ملتهب. در پوست‌های روشن، رد جوش بیشتر قرمز است تا قهوه‌ای. این قرمزی از تغییر رگ‌های ریز پوست هنگام ترمیم می‌آید و معمولاً با گذر زمان کم‌رنگ می‌شود.

### لک قهوه‌ای
لک قهوه‌ای یعنی رنگدانهٔ اضافه‌ای که پوست بعد از التهاب ساخته است. به گفتهٔ DermNet این لک‌ها موقتی‌اند، ولی در پوست‌های تیره‌تر رایج‌تر، پررنگ‌تر و ماندگارترند. آفتاب هم آن‌ها را تیره‌تر می‌کند.

لکی که چند درجه از رنگ پوست تیره‌تر است، بعد از برطرف شدن علتش معمولاً **طی ۶ تا ۱۲ ماه** کم‌رنگ می‌شود (AAD). لک‌های عمیق‌تر با رنگ خاکستری یا آبی ممکن است سال‌ها طول بکشند.

### فرورفتگی یا اسکار
اسکار یعنی بافت پوست تغییر کرده است. بیشتر اسکارهای جوش فرورفته‌اند. طبق DermNet، رایج‌ترین نوع آن، «اسکار یخ‌شکنی» (ice-pick)، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد اسکارهای فرورفته را تشکیل می‌دهد. انواع دیگر گودی‌های لبه‌دار و موج‌دارند. اسکار ممکن است کمی کم‌رنگ‌تر شود، ولی به‌ندرت خودبه‌خود کامل محو می‌شود (AAD).

با محصول آرایشی نمی‌توان جای جوش را کامل پاک کرد. محصول فقط به کم‌رنگ‌تر شدن لک‌های قرمز و قهوه‌ای کمک می‌کند، نه اسکار.

## چه کاری به کم‌رنگ شدن لک کمک می‌کند؟

### ۱. اول جلوی جوش تازه را بگیرید
توصیهٔ AAD این است که اول علت کنترل شود. تا وقتی جوش تازه می‌آید، لک تازه هم می‌آید. صفحهٔ [پوست مستعد جوش](/concern/acne-prone/) را ببینید.

### ۲. ضدآفتاب هر روز
مهم‌ترین کار برای لک قهوه‌ای همین است. AAD ضدآفتاب طیف وسیع با SPF ۳۰ یا بیشتر را توصیه می‌کند و برای پوست‌های تیره‌تر ضدآفتاب رنگی با آیرون اکساید (iron oxide) را پیشنهاد می‌دهد که جلوی نور مرئی را هم می‌گیرد. DermNet برای لک بعد از التهاب SPF ۵۰ یا بیشتر را توصیه کرده است. هر دو ساعت یک بار آن را تمدید کنید. [چقدر ضدآفتاب بزنم](/guide/how-much-sunscreen/) را هم ببینید.

### ۳. ماده‌های روشن‌کننده برای لک قهوه‌ای
این ماده‌ها در منابع برای کم‌رنگ کردن لک قهوه‌ای نام برده شده‌اند:
- [ویتامین C](/ingredient/vitamin-c/) (هم AAD و هم DermNet)
- آزلائیک اسید (هم AAD و هم DermNet)
- گلیکولیک اسید و کوجیک اسید
- [رتینول](/ingredient/retinol/)
- [نیاسینامید](/ingredient/niacinamide/) (در فهرست DermNet)

به گفتهٔ DermNet، نتیجه‌ها از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند و معمولاً ترکیبی از چند روش لازم است. ترتینوئین و هیدروکینون **فقط با تجویز پزشک** استفاده می‌شوند.

### ۴. محصول ملایم
AAD توصیه می‌کند سراغ محصولات ملایم و بدون عطر بروید. هر محصولی که پوست را سوزاند، کنار بگذارید. سوزش یعنی التهاب، و التهاب یعنی لک بیشتر.

## چه کارهایی وضعیت را بدتر می‌کند؟

- **فشار دادن و کندن جوش:** احتمال اسکار را بیشتر می‌کند.
- **کرم‌های ناشناس «سفیدکننده»:** AAD هشدار می‌دهد بعضی محصولات وارداتی کورتون یا جیوهٔ پنهان دارند. کورتون می‌تواند پوست را نازک کند و تغییر رنگ دائمی بدهد.
- **سفیدکننده‌های خانگی:** هرگز مواد سفیدکنندهٔ لباس را روی پوست نزنید.
- **لایه‌برداری قوی و لیزر خودسرانه:** DermNet و AAD هر دو هشدار می‌دهند این روش‌ها ممکن است با آسیب به پوست، لک را بدتر کنند. در پوست تیره‌تر حتی ممکن است لک‌های تیره یا روشن دائمی بگذارند. اول با متخصص پوست مشورت کنید.

## چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

- اگر جای جوش فرورفته یا برجسته است
- اگر جوش‌ها عمیق و دردناک‌اند
- اگر در خانواده سابقهٔ اسکار جوش هست، از همان اولین جوش‌ها
- اگر محصولات بدون نسخه بعد از چند ماه کمکی نکردند

## جمع‌بندی

اول نوع جای جوش را بشناسید. لک قرمز و قهوه‌ای معمولاً با زمان، ضدآفتاب و صبوری کم‌رنگ می‌شوند. اسکار کار متخصص است. برای لک‌های تیرهٔ دیگر هم صفحهٔ [لک‌های تیره](/concern/dark-spots/) را بخوانید. اگر دنبال ضدآفتاب روزانه هستید، [ضدآفتاب بی‌رنگ Pi](/p/sunscreen-clear/) را ببینید.

## پرسش‌های متداول
### جای جوش قهوه‌ای چقدر طول می‌کشد کم‌رنگ شود؟
لک قهوه‌ای جای جوش، که چند درجه از رنگ پوست تیره‌تر است، بعد از برطرف شدن علتش معمولاً طی ۶ تا ۱۲ ماه کم‌رنگ می‌شود؛ این برآورد انجمن متخصصان پوست آمریکاست. لک‌های عمیق‌تر با رنگ خاکستری یا آبی ممکن است سال‌ها طول بکشند.

### لک بعد از جوش همان اسکار است؟
لک صاف قرمز یا قهوه‌ای بعد از جوش اسکار نیست و معمولاً با گذر زمان کم‌رنگ می‌شود. اسکار تغییر بافت پوست است، معمولاً به شکل فرورفتگی، و بیشتر وقت‌ها ماندگار است.

### چرا ضدآفتاب برای جای جوش مهم است؟
ضدآفتاب برای جای جوش مهم است چون آفتاب لک‌های قهوه‌ای را تیره‌تر می‌کند. اگر هر روز ضدآفتاب بزنید، لک زودتر کم‌رنگ می‌شود و دوباره تیره نمی‌شود.

### کرهٔ کاکائو جای جوش را کم‌رنگ می‌کند؟
کرهٔ کاکائو جای جوش را کم‌رنگ نمی‌کند؛ به گفتهٔ انجمن متخصصان پوست آمریکا شاهد علمی‌ای برای این ادعا وجود ندارد. این ماده ممکن است خودش باعث جوش شود.

### فشار دادن جوش چه ربطی به جای آن دارد؟
فشار دادن، کندن و خاراندن جوش احتمال ماندن اسکار را بیشتر می‌کند. هر چه جوش ملتهب‌تر و عمیق‌تر باشد، احتمال جای ماندگار هم بیشتر است.

## منابع
1. [Acne scars: Overview](https://www.aad.org/public/diseases/acne/derm-treat/scars)، American Academy of Dermatology (AAD)
2. [How to fade dark spots in darker skin tones](https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/fade-dark-spots)، American Academy of Dermatology (AAD)
3. [10 tips for clearing acne in darker skin tones](https://www.aad.org/public/diseases/acne/diy/skin-color)، American Academy of Dermatology (AAD)
4. [Postinflammatory hyperpigmentation](https://dermnetnz.org/topics/postinflammatory-hyperpigmentation)، DermNet
5. [Acne scarring](https://dermnetnz.org/topics/acne-scarring)، DermNet
6. [Easy as PIE (Postinflammatory Erythema) (Bae-Harboe YC, Graber EM. J Clin Aesthet Dermatol 2013;6(9):46-47)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3780804/)، PMC