# لبنیات و جوش: شیر، ماست و پروتئین وی جوش می‌زنند؟

> لبنیات و جوش رابطهٔ ثابت‌شده‌ای ندارند و شواهد دربارهٔ آن مختلط است. چند پژوهش مشاهده‌ای نوشیدن شیر، به‌خصوص شیر کم‌چرب، را با جوش بیشتر مرتبط دانسته‌اند، ولی این پژوهش‌ها علت را ثابت نمی‌کنند و در بزرگسالان دانمارکی ارتباطی دیده نشد. دربارهٔ ماست، پنیر و پروتئین وی هم نتیجه‌ها یکسان نیست. حذف کامل لبنیات بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود.

- نویسنده: تحریریهٔ مجلهٔ سلامت Pi
- انتشار: 2026-11-06 — به‌روزرسانی: 2026-11-06
- زمان مطالعه: 5 دقیقه

**حکم:** شواهد آن مختلط است.

شیر، ماست و پنیر جزو غذای روزانهٔ بسیاری از ماست؛ به همین دلیل این پرسش که «لبنیات جوش می‌زند؟» اهمیت دارد. این مطلب فقط به لبنیات و پروتئین وی می‌پردازد. نقش قند و نان سفید را جداگانه در مقالهٔ [قند و جوش](/guide/sugar-and-acne/) گفته‌ایم.

## نهادهای پوست دربارهٔ لبنیات چه می‌گویند؟

همهٔ منابع معتبر محتاط هستند، ولی لحنشان کمی فرق دارد:

| منبع | دربارهٔ شیر | دربارهٔ ماست و پنیر |
|---|---|---|
| انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD) | چند پژوهش هر نوع شیر گاو (پرچرب، کم‌چرب و بدون چربی) را با جوش مرتبط دانسته‌اند | هیچ پژوهشی نشان نداده جوش را بیشتر کنند |
| انجمن متخصصان پوست بریتانیا (BAD) | شواهدی هست که در بعضی افراد جوش را تحریک کند، ولی هنوز به اندازهٔ کافی بررسی نشده است | جداگانه نام نبرده |
| DermNet | پیشنهاد می‌کند شیر کمتری مصرف شود؛ ولی می‌گوید پژوهش‌های غذا و جوش از نظر کیفیت نقد شده‌اند | جداگانه نام نبرده |
| Cleveland Clinic | شیر بدون چربی را جزو غذاهایی آورده که بعضی پژوهش‌ها با جوش مرتبط دانسته‌اند | جداگانه نام نبرده |

یکی از عددهایی که AAD آورده: در یک پژوهش، زنانی که روزی دو لیوان یا بیشتر شیر بدون چربی می‌نوشیدند، ۴۴ درصد بیشتر از بقیه احتمال داشت جوش داشته باشند.

## پژوهش‌های بزرگ‌تر چه نشان دادند؟

### متاآنالیز ۲۰۱۸
متاآنالیز یعنی پژوهشگران نتیجهٔ چند پژوهش را با هم ترکیب می‌کنند تا تصویر کلی‌تری بگیرند. این متاآنالیز ۱۴ پژوهش مشاهده‌ای با حدود ۷۸ هزار نوجوان و جوان زیر ۳۰ سال را بررسی کرد:
- مصرف هر نوع لبنیات، شیر و ماست با شانس بیشتر جوش همراه بود. برای پنیر، ارتباط در مرز معنادار بودن بود.
- ارتباط شیر کم‌چرب کمی قوی‌تر از شیر پرچرب بود.
- کسانی که روزی یک لیوان شیر یا بیشتر می‌نوشیدند، ارتباط قوی‌تری نشان دادند تا کسانی که کمتر از هفته‌ای یک بار می‌نوشیدند.

این یافته دربارهٔ ماست با گفتهٔ AAD جور درنمی‌آید؛ پس دربارهٔ ماست و پنیر هنوز نمی‌توان حکم روشنی داد.

**اما:** خود نویسندگان گفتند نتیجه‌ها را باید «با احتیاط» خواند. پژوهش‌ها با هم بسیار فرق داشتند، نشانهٔ سوگیری انتشار دیده شد (یعنی پژوهش‌هایی که ارتباط پیدا کردند، احتمالاً بیشتر منتشر شدند) و وقتی عوامل دیگر در نظر گرفته شد، ارتباط‌ها ضعیف‌تر شد.

### پژوهش روی بیش از ۲۰ هزار بزرگسال دانمارکی
همین گروه پژوهشی در پژوهش دیگری ۲۰٬۴۱۶ بزرگسال ۲۰ ساله و بالاتر را بررسی کرد. نه از راه پرسش دربارهٔ مصرف شیر و نه از راه ژنتیک، ارتباطی بین شیر و جوش در بزرگسالان پیدا نکردند.

### مرور سیستماتیک ۲۰۲۲
یک مرور سیستماتیک ۳۴ پژوهش را بررسی کرد و نتیجه گرفت شواهد دربارهٔ لبنیات «مختلط» است و ممکن است به جنسیت، قومیت و عادت‌های غذایی هر جامعه بستگی داشته باشد. به گفتهٔ نویسندگان، لبنیات ممکن است فقط در بعضی جمعیت‌ها، مثلاً جاهایی که رژیم غربی رایج است، جوش را بیشتر کرده باشد.

دربارهٔ لبنیات رایج سفرهٔ ما، مثل دوغ و کشک، پژوهش مشخصی در منابعی که بررسی کردیم پیدا نکردیم.

## چرا شیر ممکن است روی جوش اثر بگذارد؟

هنوز روشن نیست. AAD می‌گوید دلیل آن «هنوز تا حدی معماست» و یک نظریه این است که بعضی هورمون‌های موجود در شیر در بدن التهاب ایجاد کنند. DermNet توضیح می‌دهد شیر با اینکه قند خون را کم بالا می‌برد، هورمون‌هایی مثل آندروژن‌ها و چند جزء دیگر دارد و پروتئین‌های وی و ید هم از اجزایی هستند که ممکن است در ایجاد جوش سرسیاه و سرسفید نقش داشته باشند. این‌ها توضیح‌های احتمالی‌اند، نه یافتهٔ قطعی.

## پروتئین وی چطور؟

پروتئین وی یعنی پروتئینی که از شیر جدا می‌شود و بیشتر به‌صورت پودر مکمل در باشگاه‌های بدنسازی مصرف می‌شود. شواهد آن به این شکل است:

| نوع پژوهش | نتیجه |
|---|---|
| گزارش‌های موردی (هر کدام چند بیمار) | چند مرد جوان بعد از شروع مکمل وی دچار جوش شدند |
| پژوهش مشاهده‌ای روی ۲۰۱ مرد جوان باشگاهی در اردن | در گروه جوش‌دار ۴۷ درصد مکمل وی مصرف می‌کردند، در برابر ۲۷٫۷ درصد در گروه بدون جوش |
| کارآزمایی بالینی ۶ ماهه روی ۴۹ مرد جوان با جوش خفیف تا متوسط | جوش گروه مصرف‌کنندهٔ وی بدتر از گروه مقایسه نشد |

یعنی پژوهش‌های ضعیف‌تر ارتباط دیدند، ولی تنها کارآزمایی کنترل‌شده‌ای که پیدا کردیم بدتر شدن جوش را نشان نداد. آن کارآزمایی هم کوچک بود و فقط روی مردان انجام شد. Cleveland Clinic پروتئین وی را جزو مواردی آورده که بعضی پژوهش‌ها با جوش مرتبط دانسته‌اند، و DermNet می‌گوید کم کردن مکمل‌های آمینواسیدی ممکن است کمک کند.

یک نکتهٔ جداگانه: BAD می‌گوید بعضی قرص‌هایی که بدنسازان مصرف می‌کنند هورمون دارند و می‌توانند جوش ایجاد کنند. این موضوع با پروتئین وی فرق دارد، ولی اگر مکمل بدنسازی مصرف می‌کنید، ترکیب آن را با پزشک بررسی کنید.

## لبنیات را کنار بگذاریم؟

1. **اول دقت کنید.** AAD و BAD پیشنهاد می‌کنند ببینید آیا بعد از غذا یا نوشیدنی خاصی جوش شما بیشتر می‌شود. اگر این‌طور است، ببینید وقتی چند روز، چند هفته یا یک ماه آن را نمی‌خورید چه اتفاقی می‌افتد.
2. **بدون مشورت با پزشک حذف کامل نکنید.** BAD توصیه می‌کند پیش از اینکه یک غذا را برای همیشه کنار بگذارید با پزشک صحبت کنید، چون ممکن است دچار کمبود مواد مغذی شوید.
3. **مراقبت پوست را ادامه دهید.** AAD و BAD هر دو می‌گویند پاک نگه داشتن پوست معمولاً به بیشتر از تغییر رژیم نیاز دارد. صفحه‌های [پوست مستعد جوش](/concern/acne-prone/) و [جوش سرسیاه و سرسفید](/concern/blackheads-whiteheads/) را ببینید.
4. **انتظار معقول داشته باشید.** DermNet می‌گوید تغییر رژیم همیشه کمک نمی‌کند.

## چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

- اگر جوش‌ها زیاد، عمیق یا دردناک هستند
- اگر جای جوش روی پوست می‌ماند
- اگر می‌خواهید لبنیات یا هر گروه غذایی دیگری را کامل حذف کنید
- اگر بعد از شروع یک مکمل بدنسازی جوش شما بیشتر شده است
- اگر نگران پوست خود هستید؛ DermNet می‌گوید در این صورت کمک پزشکی بگیرید

## جمع‌بندی

شیر، به‌خصوص کم‌چرب، در بعضی پژوهش‌های مشاهده‌ای با جوش همراه بوده، ولی رابطهٔ علت و معلولی ثابت نشده و در بزرگسالان دانمارکی دیده نشد. دربارهٔ ماست، پنیر و پروتئین وی هم شواهد یکدست نیست. اگر احساس می‌کنید لبنیات روی پوست شما اثر دارد، با دقت و با مشورت پزشک امتحان کنید، نه با حذف یکباره. اگر پوست چربی دارید، [پوست چرب](/concern/oily-skin/) و [مراقبت پوست چرب](/skin-type/oily/) را هم بخوانید.

## پرسش‌های متداول
### شیر کم‌چرب بیشتر جوش می‌زند یا پرچرب؟
شیر کم‌چرب و پرچرب هر دو در پژوهش‌ها با جوش مرتبط بوده‌اند و در یک متاآنالیز، ارتباط شیر کم‌چرب کمی قوی‌تر دیده شد. ولی این تفاوت کوچک است و پژوهش‌ها مشاهده‌ای‌اند، پس نمی‌توان گفت یکی واقعاً بدتر است.

### ماست و پنیر هم جوش می‌زنند؟
ماست و پنیر، به گفتهٔ انجمن متخصصان پوست آمریکا، در هیچ پژوهشی جوش را بیشتر نکرده‌اند. یک متاآنالیز در سال ۲۰۱۸ برای ماست هم ارتباط دید، ولی خود نویسندگان گفتند نتیجه‌ها را باید با احتیاط خواند.

### پروتئین وی جوش می‌زند؟
پروتئین وی شواهد قطعی برای ایجاد جوش ندارد. چند گزارش موردی و یک پژوهش مشاهده‌ای ارتباط دیدند، ولی یک کارآزمایی ۶ ماهه روی مردان جوان بدتر شدن جوش را نشان نداد. اگر بعد از شروع مکمل جوش شما بیشتر شد، با پزشک مشورت کنید.

### اگر لبنیات را کنار بگذاریم جوش کمتر می‌شود؟
کنار گذاشتن لبنیات لزوماً جوش را کم نمی‌کند. انجمن متخصصان پوست بریتانیا توصیه می‌کند پیش از حذف همیشگی یک گروه غذایی با پزشک مشورت کنید، چون ممکن است دچار کمبود مواد مغذی شوید. پاک نگه داشتن پوست معمولاً به بیشتر از تغییر رژیم نیاز دارد.

## منابع
1. [Can the right diet get rid of acne?](https://www.aad.org/public/diseases/acne/causes/diet)، American Academy of Dermatology (AAD)
2. [Acne (patient information leaflet)](https://cdn.bad.org.uk/uploads/2021/11/15122928/Acne-PIL-JULY-2020.pdf)، British Association of Dermatologists (BAD)
3. [What causes acne?](https://dermnetnz.org/topics/what-causes-acne)، DermNet
4. [Acne: Types, Causes, Treatment & Prevention](https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12233-acne)، Cleveland Clinic
5. [Dairy Intake and Acne Vulgaris: A Systematic Review and Meta-Analysis of 78,529 Children, Adolescents, and Young Adults (Juhl CR, et al. Nutrients 2018;10(8):1049)](https://doi.org/10.3390/nu10081049)، DOI 10.3390/nu10081049
6. [Lactase Persistence, Milk Intake, and Adult Acne: A Mendelian Randomization Study of 20,416 Danish Adults (Juhl CR, et al. Nutrients 2018;10(8):1041)](https://doi.org/10.3390/nu10081041)، DOI 10.3390/nu10081041
7. [Diet and acne: A systematic review (Meixiong J, et al. JAAD Int 2022;7:95-112)](https://doi.org/10.1016/j.jdin.2022.02.012)، DOI 10.1016/j.jdin.2022.02.012
8. [Acne and whey protein supplementation among bodybuilders (Simonart T. Dermatology 2012;225(3):256-258)](https://doi.org/10.1159/000345102)، DOI 10.1159/000345102
9. [Whey protein and male acne: A double-blind, randomized controlled trial (Sompochpruetikul K, et al. J Dermatol 2024;51(7):1022-1025)](https://doi.org/10.1111/1346-8138.17109)، DOI 10.1111/1346-8138.17109
10. [The Effect of Whey Protein Supplements on Acne Vulgaris among Male Adolescents and Young Adults: A Case-Control Study from North of Jordan (Muhaidat J, et al. Dermatol Res Pract 2024;2024:2158229)](https://doi.org/10.1155/2024/2158229)، DOI 10.1155/2024/2158229