بستن منافذ با آب سرد: واقعاً جواب می‌دهد؟

توصیهٔ «اول با آب گرم منافذ را باز کنید، تمیزشان کنید، بعد با آب سرد ببندید» بسیار رایج است و بسیاری در پایان شست‌وشو مشتی آب یخ به صورت می‌زنند تا منافذ «بسته» شوند. منابع معتبر این باور را تأیید نمی‌کنند؛ دلیلش به ساختار منافذ برمی‌گردد.

منافذ اصلاً باز و بسته می‌شوند؟

منافذ دهانهٔ مجراهایی هستند که عرق و چربی پوست (سبوم) از آن‌ها به سطح پوست می‌رسد (DermNet). Cleveland Clinic می‌گوید اندازهٔ منافذ بیشتر ارثی است و نمی‌شود آن‌ها را برای همیشه کوچک کرد؛ فقط می‌شود کاری کرد که کمتر دیده شوند.

در منابع معتبری که بررسی کردیم، هیچ‌کدام آب گرم یا سرد را راهی برای باز یا بسته کردن منافذ معرفی نکرده‌اند. آنچه دربارهٔ دما گفته‌اند، اثرش بر «دیده شدن» منافذ و بر سلامت پوست است. اینکه چرا منافذ بزرگ دیده می‌شوند و چه چیزی واقعاً کمک می‌کند را در مطلب منافذ باز صورت کامل توضیح داده‌ایم.

آب گرم با منافذ چه می‌کند؟

به گفتهٔ انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD)، آب داغ پوست را تحریک می‌کند و باعث می‌شود منافذ بزرگ‌تر به نظر برسند. یعنی آب داغ نه‌تنها منافذ را برای تمیز شدن «آماده» نمی‌کند، بلکه ممکن است ظاهرشان را بدتر کند.

Cleveland Clinic هم می‌گوید آب داغ می‌تواند سد محافظ پوست را ضعیف کند و خشکی را بیشتر کند. به همین دلیل AAD و Cleveland Clinic هر دو شستن صورت با آب ولرم را توصیه می‌کنند.

آب سرد و یخ منافذ را می‌بندند؟

آب سرد و یخ منافذ را به شکلی ماندگار نمی‌بندند. Cleveland Clinic می‌گوید کشیدن یخ یا غلتک سرد روی صورت می‌تواند منافذ را موقتاً کمتر نشان دهد، ولی این اثر سفت‌کننده فقط چند دقیقه می‌ماند و با گرم شدن دوبارهٔ پوست کم می‌شود.

در مطلبی دیگر، Cleveland Clinic توضیح می‌دهد سرما رگ‌های خونی صورت را تنگ می‌کند و این ممکن است منافذ را کمتر نشان دهد؛ همان منبع این کار را فقط راهی موقت برای سرحال‌تر نشان دادن پوست می‌داند.

نکتهٔ دیگر از NHS 111 Wales: برای پوست جوش‌دار، آب خیلی داغ یا خیلی سرد ممکن است جوش را بدتر کند و شستن با آب ولرم توصیه می‌شود.

خلاصهٔ آب گرم، آب سرد و آب ولرم

اگر بخواهید یخ بزنید، چطور امن‌تر است؟

اگر حس خنکی یخ را دوست دارید و فقط اثری کوتاه‌مدت می‌خواهید، Cleveland Clinic این نکته‌ها را توصیه می‌کند:

• یخ را مستقیم روی پوست نگذارید؛ آن را لای پارچه‌ای نازک بپیچید.
• یخ را مدام حرکت دهید و روی یک نقطه نگه ندارید.
• حداکثر روزی یک بار.
• بعد از آن مرطوب‌کننده بزنید.

به گفتهٔ همین منبع، تماس مستقیم یخ ممکن است قرمزی و تحریک ایجاد کند و تماس طولانی می‌تواند به سرمازدگی برسد. اگر پوست نازک یا حساس دارید، یا رگ‌های قرمز ریز روی صورت دارید، سراغ یخ نروید.

بخور صورت در خانه چه حکمی دارد؟

Cleveland Clinic می‌گوید بخار ممکن است پوست را نرم کند و چربی و مواد داخل منافذ را شل‌تر کند. ولی مزایایی که در آن مطلب آمده از قول یک متخصص زیبایی است و نتیجهٔ پژوهش بالینی نیست. اگر می‌خواهید امتحانش کنید، این نکته‌ها از همان منبع است:

• دما: آب داغ، نه آب در حال جوش. اگر حوله آن‌قدر داغ است که نمی‌شود آن را در دست گرفت، چند دقیقه صبر کنید تا خنک‌تر شود.
• زمان: حداکثر ۱۰ دقیقه، بسته به واکنش پوست.
• دفعات: پوست کم‌حساس معمولاً هفته‌ای دو تا سه بار را تحمل می‌کند؛ پوست خشک‌تر یا نازک‌تر حدود هفته‌ای یک بار. پوست چرب ممکن است بیشتر تحمل کند.
• احتیاط با آب داغ: هنگام گرم کردن آب در کتری یا مایکروویو مراقب باشید و اگر بخار زیادی داغ بود یا پوست تحریک شد، ادامه ندهید.
• چه زمانی نه: اگر پوست شما زود قرمز می‌شود یا رگ‌های قرمز ریز روی صورت دارید، Cleveland Clinic بخور را توصیه نمی‌کند، چون گرما خون بیشتری به سطح پوست می‌رساند و قرمزی را بیشتر می‌کند. اگر پوست بسیار حساس دارید یا اگزما دارید، با احتیاط زیاد سراغ آن بروید.

پس برای منافذ چه چیزی کمک می‌کند؟

DermNet به‌روشنی می‌گوید روش‌هایی که برای پیشگیری و کوچک کردن منافذ بزرگ استفاده می‌شوند اثر زیادی ندارند. آنچه منابع معتبر پیشنهاد می‌کنند، کم کردن «دیده شدن» منافذ است:

• شستن ملایم روزی دو بار: به گفتهٔ AAD، شستن دو بار در روز به تمیز ماندن منافذ و کم شدن چربی کمک می‌کند.
• فشار ندادن منافذ: Cleveland Clinic می‌گوید فشار دادن زیاد منافذ یا استفاده از ابزار درآوردن جوش ممکن است جای زخم بگذارد و به پوست آسیب بزند.
• ماده‌هایی مثل رتینول و نیاسینامید: DermNet از رتینوئیدهای موضعی و نیکوتینامید موضعی (همان نیاسینامید) در کنار روش‌های دیگر نام برده، ولی تأکید می‌کند اثر این روش‌ها محدود است.

جزئیات روتین کامل را در منافذ باز صورت نوشته‌ایم و اینجا تکرار نمی‌کنیم.

جمع‌بندی

منافذ با آب گرم «باز» و با آب سرد «بسته» نمی‌شوند. آب داغ پوست را تحریک می‌کند و منافذ را بزرگ‌تر نشان می‌دهد، و یخ فقط چند دقیقه پوست را سفت‌تر نشان می‌دهد. آب ولرم، شستن ملایم و یک روتین ثابت انتخاب‌های مناسب‌تری هستند.