خشکی لب: چرا لب ترک می‌خورد و چه چیزی کمک می‌کند

با سرد و خشک شدن هوا در پاییز، لب‌ها معمولاً اولین جایی هستند که واکنش نشان می‌دهند: پوسته‌پوسته می‌شوند، می‌سوزند و گاهی ترک می‌خورند. در بیشتر موارد با چند عادت ساده بهتر می‌شوند. خلاصهٔ مراقبت را در صفحهٔ لب خشک هم می‌توانید ببینید؛ اینجا قدم‌به‌قدم و دقیق‌تر به آن می‌پردازیم.

چرا لب این‌قدر زود خشک می‌شود؟

به گفتهٔ Cleveland Clinic، پوست ظریف اطراف دهان ۱۰ برابر سریع‌تر از بقیهٔ پوست صورت خشک می‌شود. به همین دلیل لب‌ها زودتر از هر جای دیگری به سرما و هوای خشک واکنش نشان می‌دهند.

نکتهٔ مهم دیگر، باز هم از Cleveland Clinic: بالم لب به لب آب نمی‌دهد. کار آن این است که روی لب لایه‌ای بسازد و آبی را که اکنون در پوست هست، نگه دارد.

چه چیزهایی لب را خشک و ترک‌خورده می‌کند؟

هوا

سرما، باد و هوای خشک، چه بیرون و چه داخل خانه، از علت‌های اصلی‌اند. MedlinePlus و Cleveland Clinic هر دو به این‌ها اشاره کرده‌اند. پس هوای خشک داخل خانه را هم دست‌کم نگیرید.

آفتاب

آفتاب لب را خشک می‌کند. به گفتهٔ AAD، لب خشک راحت‌تر آفتاب‌سوخته می‌شود و این آفتاب‌سوختگی ممکن است تبخال را هم فعال کند.

لیس زدن لب

این شاید رایج‌ترین عادت اشتباه باشد. AAD توضیح می‌دهد وقتی بزاق روی لب تبخیر می‌شود، لب خشک‌تر می‌شود. یک متخصص پوست در Cleveland Clinic هم می‌گوید بزاق باعث می‌شود لب‌ها سریع‌تر و بیشتر خشک شوند.

کندن و گاز گرفتن پوست لب

به گفتهٔ AAD، کندن یا گاز گرفتن پوست لب، لب را تحریک می‌کند و جلوی ترمیم آن را می‌گیرد. Cleveland Clinic هم می‌گوید این کار ممکن است ترک و زخم ایجاد کند.

بعضی ترکیبات بالم لب

بعضی بالم‌ها خودشان لب را خشک‌تر می‌کنند. فهرست آن‌ها را پایین‌تر آورده‌ایم.

کم‌آبی بدن

Cleveland Clinic کم‌آبی بدن را هم از علت‌ها نام برده است. AAD هم توصیه می‌کند آب کافی بنوشید.

چه بالم لبی بخریم؟

انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD) این فهرست را داده است:

چند نکته:

• بدون عطر و هیپوآلرژنیک: AAD و Cleveland Clinic هر دو پیشنهاد می‌کنند روی برچسب دنبال «fragrance-free» و «hypoallergenic» باشید.
• سوزش علامت خطر است: به گفتهٔ AAD، اگر بالمی هنگام زدن سوزش، گزگز یا مورمور دارد، یعنی لب را تحریک می‌کند و باید آن را کنار بگذارید.
• ساده بهتر است: یک متخصص پوست در Cleveland Clinic می‌گوید منتول، فنل و سالیسیلیک اسید لب را خشک‌تر می‌کنند و پیشنهاد او محصولات ساده بر پایهٔ ژل نفتی است.
• موم زنبور عسل: MedlinePlus موم زنبور عسل یا ژل نفتی را برای مراقبت در خانه نام برده است.

روتین ساده برای لب خشک

1. چند بار در روز بالم بزنید. AAD توصیه می‌کند بالم ملایم را چند بار در روز و قبل از خواب بزنید. Cleveland Clinic صبح، شب و هنگام بیرون رفتن را پیشنهاد می‌کند.
2. شب، لایهٔ ضخیم‌تر. اگر لب شما خیلی خشک و ترک‌خورده است، AAD پمادی ضخیم مثل ژل نفتی را پیشنهاد می‌کند. به گفتهٔ AAD، پماد آب را بیشتر از موم و روغن روی لب نگه می‌دارد.
3. بیرون، بالم SPF دار. قبل از بیرون رفتن، حتی در زمستان، بالم با SPF ۳۰ یا بیشتر بزنید و بیرون هر دو ساعت آن را تمدید کنید.
4. به‌جای لیس زدن، بالم. هر وقت خواستید لب را لیس بزنید، به توصیهٔ AAD بالم بزنید.
5. پوست لب را نکنید. بگذارید خودش ترمیم شود.
6. آب کافی بنوشید.
7. رطوبت‌ساز. AAD و Cleveland Clinic هر دو رطوبت‌ساز را، مخصوصاً در اتاق خواب، پیشنهاد می‌کنند. به گفتهٔ AAD، اگر شب با دهان نفس می‌کشید، این کار کمک بیشتری می‌کند.
8. در سرما، شال روی دهان. Cleveland Clinic پیشنهاد می‌کند در هوای سرد، شال گردن را روی دهان بکشید.

برای مراقبت از بقیهٔ پوست در این فصل، خشکی پوست در پاییز را ببینید.

چه عادت‌هایی لب را بدتر می‌کند؟

• نگه داشتن اشیای فلزی با لب: به گفتهٔ AAD، گیرهٔ کاغذ، زیورآلات و وسایل فلزی دیگر ممکن است لب حساس را تحریک کنند.
• بالم‌های خوش‌طعم و خنک‌کننده: حس خنکی منتول یا طعم نعناع ممکن است خوشایند باشد، ولی AAD این‌ها را جزو ترکیبات تحریک‌کننده آورده است.
• کندن پوسته‌ها با دندان یا انگشت: Cleveland Clinic صریحاً توصیه می‌کند این کار را نکنید.

گوشهٔ لب ترک خورده؛ این هم خشکی لب است؟

نه همیشه. ترک و زخم دردناک گوشهٔ لب نام جداگانه‌ای دارد: التهاب گوشهٔ لب (که پزشکان به آن angular cheilitis می‌گویند). به گفتهٔ DermNet، این حالت التهابی و غیرمسری است و معمولاً هر دو طرف دهان را درگیر می‌کند. ممکن است با باز کردن دهان دردناک‌تر شود و ترک، پوسته یا خونریزی داشته باشد.

طبق DermNet، رایج‌ترین علت آن خیس ماندن گوشهٔ لب با بزاق است. لیس زدن لب آن را بدتر می‌کند. عفونت قارچی یا میکروبی هم گاهی در کار است. DermNet می‌گوید مرطوب نگه داشتن گوشهٔ لب با بالم یا پماد ضخیم، آب کافی و لیس نزدن لب کمک می‌کند. اگر بهتر نشد یا برگشت، پزشک باید ببیند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

• اگر بعد از دو تا سه هفته مراقبت درست، لب بهتر نشده است. به توصیهٔ AAD، در این حالت به متخصص پوست مراجعه کنید، چون ممکن است علت دیگری مثل حساسیت یا عفونت قارچی در کار باشد.
• اگر روی لب زخمی هست که خوب نمی‌شود (MedlinePlus).
• اگر لب همیشه خشک است. به گفتهٔ Cleveland Clinic، خشکی مداوم لب گاهی به کمبود ویتامین، حساسیت یا بیماری‌های دیگر مربوط است.
• اگر گوشهٔ لب ترک خورده و با مراقبت ساده بهتر نمی‌شود یا مدام برمی‌گردد.
• اگر یک یا هر دو لب مدام خشک و پوسته‌پوسته است. AAD می‌گوید این حالت گاهی نشانهٔ مشکلی به نام actinic cheilitis است که باید متخصص پوست ببیند.

جمع‌بندی

لب خشک بیشتر وقت‌ها از هوا، آفتاب و عادت لیس زدن می‌آید. بالم ساده و بدون عطر، پماد ضخیم برای شب، بالم SPF دار برای بیرون و کمی صبر معمولاً کافی است. اگر بعد از دو تا سه هفته بهتر نشد، یا گوشهٔ لب زخمی شده که خوب نمی‌شود، به پزشک مراجعه کنید.