خشکی پوست صورت در زمستان: چرا پوسته می‌دهد و چه کنیم؟

با سرد شدن هوا، صورت زودتر از هر جای دیگر واکنش نشان می‌دهد: پوست کشیده می‌شود و کنار بینی و روی گونه‌ها پوسته می‌دهد. با چند تغییر ساده در روتین، معمولاً وضعیت بهتر می‌شود.

چرا پوست صورت زمستان‌ها خشک می‌شود؟

خشکی پوست یعنی لایهٔ بیرونی پوست آب کافی نگه نمی‌دارد. DermNet می‌گوید پوست خشک سطحی کدر، زبر و پوسته‌دار دارد و ممکن است ترک بخورد.

در زمستان چند عامل با هم جمع می‌شوند:

• هوای سرد و کم‌رطوبت: به گفتهٔ انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD)، با افت دما و کم شدن رطوبت، پوست سخت‌تر آب خود را نگه می‌دارد. هوای سرد و خشک خط‌های ریز را هم بیشتر نشان می‌دهد.
• بخاری و شومینه: AAD می‌گوید گرمای خشک وسایل گرمایشی رطوبت را از هوا و پوست می‌گیرد. DermNet هم گرمای مستقیم بخاری و فن‌هیتر را جزو علت‌ها آورده است.
• آب داغ: Cleveland Clinic می‌گوید آب داغ پوست صورت را خشک می‌کند و آب خنک‌تر بهتر است.
• شویندهٔ تند و محصولات خشک‌کننده: AAD شوینده‌های الکل‌دار صورت را خشک‌کننده می‌داند. Cleveland Clinic هم تونرهای قابض (astringent) و رتینول را جزو محصولات خشک‌کننده آورده است.
• باد و سرمای بیرون: Cleveland Clinic توصیه می‌کند پوست را تا جای ممکن از هوای سرد، خشک و باد دور نگه دارید.

خشکی پوست بدن بعد از دوش داغ موضوع جداگانه‌ای است. آن را در مقالهٔ آب داغ و پوست کامل گفته‌ایم.

روتین ملایم زمستانی برای صورت

بدون عطر با «بی‌بو» فرق دارد

AAD و Cleveland Clinic هر دو توصیه می‌کنند دنبال برچسب «بدون عطر» (fragrance-free) باشید. محصولی که فقط «بی‌بو» (unscented) نوشته است، ممکن است هنوز ماده‌های تحریک‌کننده داشته باشد.

لایه‌بردار و اسید را کم کنید

AAD می‌گوید در زمستان گلیکولیک اسید، سالیسیلیک اسید و رتینول را کمتر یا با غلظت پایین‌تر استفاده کنید. اگر رتینول می‌زنید، Cleveland Clinic پیشنهاد می‌کند کنار آن هیالورونیک اسید بزنید.

دربارهٔ اسکراب و لایه‌برداری، Cleveland Clinic برای پوست خشک صورت توصیه می‌کند آن را کنار بگذارید، چون پوست را بیشتر خشک و تحریک می‌کند. در مطلب زمستانی دیگر همین منبع، حداکثر یکی دو بار در هفته آمده است. پس اگر پوسته دارید، پوسته‌ها را نکنید و نسابید.

چه مرطوب‌کننده‌ای برای پوست خشک صورت بهتر است؟

AAD برای صورت در زمستان کرم، روغن یا بالم را به لوسیون سبک ترجیح می‌دهد، چون پماد و کرم رطوبت بیشتری به پوست می‌دهند. هر چه پوست خشک‌تر باشد، به گفتهٔ DermNet لایهٔ غلیظ‌تری لازم است.

ماده‌هایی که منابع نام برده‌اند:

AAD می‌گوید بعضی مرطوب‌کننده‌های حاوی لاکتیک اسید هم می‌توانند پوسته‌های خشک را به‌آرامی جدا کنند و هم‌زمان رطوبت را حفظ کنند.

اگر روی کل صورت لایهٔ نازک ژل نفتی می‌زنید (که به آن «اسلاگینگ» می‌گویند)، Cleveland Clinic توصیه می‌کند در صورت جوش زدن، آن را کنار بگذارید.

اگر پوست کشیده و تشنه به نظر می‌رسد، صفحهٔ کم‌آبی پوست را هم ببینید. برای فرق محصولات آبرسان و مرطوب‌کننده، فرق آبرسان و مرطوب‌کننده را بخوانید. برای شناخت بیشتر نوع پوست هم صفحهٔ پوست خشک را بخوانید.

لب‌ها و دور بینی چرا زودتر پوسته می‌دهند؟

لب‌ها

AAD برای لب خشک و ترک‌خورده این‌ها را توصیه می‌کند:

• بالم لب را چند بار در روز و قبل از خواب بزنید. برای لب خیلی خشک، پماد غلیظ مثل ژل نفتی بهتر از موم و روغن رطوبت را نگه می‌دارد.
• بیرون از خانه، حتی در زمستان، بالم لب با SPF ۳۰ یا بیشتر بزنید و هر ۲ ساعت آن را تمدید کنید.
• لب را نلیسید، گاز نگیرید و پوستهٔ آن را نکنید. بزاق که خشک شود، لب خشک‌تر می‌شود.
• اگر محصولی لب را سوزاند یا گزگز کرد، آن را کنار بگذارید. AAD ماده‌هایی مثل کافور، منتول، عطر و طعم‌دهنده‌های نعناع و دارچین را جزو موارد تحریک‌کننده آورده است.

بیشتر بخوانید: خشکی لب.

کنار بینی و ابروها

همهٔ پوسته‌های دور بینی از خشکی ساده نیستند. DermNet می‌گوید درماتیت سبورئیک (نوعی التهاب پوستی) بیشتر در چین کنار بینی، ابروها و بین ابروها دیده می‌شود، به شکل لکه‌های صورتی کم‌رنگ و پوسته‌دار، و زمستان‌ها بدتر می‌شود. اگر پوسته‌های این ناحیه قرمزی دارند یا هر زمستان برمی‌گردند، بهتر است متخصص پوست آن را ببیند.

زمستان هم ضدآفتاب لازم است؟

زمستان هم ضدآفتاب لازم است. AAD ضدآفتاب را در تمام سال روی صورت، گردن، گوش‌ها و دست‌ها توصیه می‌کند: طیف وسیع، مقاوم به آب و با SPF دست‌کم ۳۰. برای پوست خشک، AAD ضدآفتاب کرمی را به لوسیون و اسپری ترجیح می‌دهد، یا می‌توانید ضدآفتاب را روی مرطوب‌کننده بزنید.

برف می‌تواند تا ۸۰ درصد اشعهٔ UV را بازتاب دهد (WHO). پس اگر زمستان به کوه یا جای برفی می‌روید، ضدآفتاب مهم‌تر هم می‌شود. برای مقدار درست، چقدر ضدآفتاب بزنم و برای روزهای ابری، ضد آفتاب در خانه و روز ابری را ببینید.

چند عادت ساده که کمک می‌کند

• رطوبت‌ساز: AAD و Cleveland Clinic رطوبت‌ساز را، به‌خصوص در اتاق خواب، پیشنهاد می‌کنند. دستگاه را مرتب تمیز کنید تا کپک نزند.
• به جای بالا بردن بخاری، لباس گرم: AAD توصیه می‌کند داخل خانه لباس گرم بپوشید و پتو بیندازید، به جای اینکه گرمای بخاری را زیاد کنید.
• پوشش بیرون: Cleveland Clinic شال‌گردن، کلاه یا پوشش صورت را برای محافظت از سرما و باد پیشنهاد می‌کند.
• مرطوب‌کنندهٔ همراه: Cleveland Clinic می‌گوید یک بستهٔ کوچک مرطوب‌کننده همراه داشته باشید تا وسط روز آن را تمدید کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

• اگر با این مراقبت‌ها خشکی بهتر نشد (AAD)
• اگر پوسته‌ها با قرمزی همراه‌اند، یا پوست قرمز و نم‌دار به نظر می‌رسد (Cleveland Clinic)
• اگر یک لکهٔ صورتی و پوسته‌دار مدت‌ها روی پوست مانده است (Cleveland Clinic)
• اگر خارش یا سوزش در کارهای روزانه اختلال ایجاد کرده است (Cleveland Clinic)
• اگر خشکی لب بعد از ۲ تا ۳ هفته مراقبت بهتر نشد (AAD)
• اگر محصولی پوست را می‌سوزاند یا تحریک می‌کند، به پزشک خود بگویید (AAD)

جمع‌بندی

برای خشکی پوست صورت در زمستان، اول عادت‌ها را عوض کنید: آب ولرم، شویندهٔ ملایم بدون عطر، مرطوب‌کنندهٔ کرمی بلافاصله بعد از شستن، و لایه‌بردار کمتر. از لب‌ها با بالم و ضدآفتاب لب مراقبت کنید و ضدآفتاب صورت را در زمستان هم کنار نگذارید. اگر پوسته‌ها با قرمزی همراه‌اند یا بهتر نمی‌شوند، متخصص پوست بهترین راهنماست.