غذا برای پوست: کدام خوراکی‌ها واقعاً شواهد دارند؟

فهرست «بهترین غذاها برای پوست» همه‌جا پیدا می‌شود، اما پژوهش‌ها تصویر ساده‌تر و محتاطانه‌تری نشان می‌دهند. در این مطلب فقط چیزی آمده که منبع معتبر پشت آن است، با این توضیح که هر شاهد چقدر قوی است.

غذا واقعاً روی پوست اثر دارد؟

احتمالاً بله، ولی نه به آن اندازه که تبلیغ‌ها می‌گویند. DermNet رژیم غذایی را، کنار آفتاب، یکی از دو عامل بیرونی مهمی می‌داند که روی پیری پوست اثر دارند و در اختیار خود ما هستند. انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD) هم می‌گوید چند پژوهش نشان می‌دهند خوردن میوه و سبزی تازهٔ فراوان ممکن است به پیشگیری از آسیبی کمک کند که به پیری زودرس پوست می‌انجامد.

یک نکتهٔ مهم: بیشتر این شواهد از پژوهش مشاهده‌ای می‌آید. پژوهش مشاهده‌ای یعنی پژوهشگر فقط عادت‌های غذایی و وضع پوست افراد را ثبت و با هم مقایسه می‌کند. این نوع پژوهش ارتباط را نشان می‌دهد، نه اینکه یک غذا علت آن تغییر باشد. کسی که سبزی بیشتری می‌خورد، شاید کمتر هم زیر آفتاب باشد یا سیگار نکشد.

پژوهش‌ها دقیقاً چه پیدا کردند؟

پژوهش روی ۴۰۲۵ زن آمریکایی

در این پژوهش، رژیم غذایی ۴۰۲۵ زن ۴۰ تا ۷۴ ساله ثبت شد و متخصص پوست پوست آن‌ها را معاینه کرد. کسانی که ویتامین C بیشتری از غذا می‌گرفتند، کمتر دچار چروک و خشکی پوست مرتبط با سن بودند. مصرف بیشتر linoleic acid (لینولئیک اسید، نوعی اسید چرب) هم با خشکی کمتر همراه بود. در مقابل، چربی و کربوهیدرات بیشتر با احتمال بیشتر چروک و نازک شدن پوست همراه بود. این ارتباط‌ها بعد از در نظر گرفتن سن، آفتاب و چند عامل دیگر هم باقی ماند.

پژوهش روی سالمندان در استرالیا، یونان و سوئد

در یک پژوهش دیگر، چروک پوست در ناحیهٔ آفتاب‌خورده با عادت‌های غذایی چند گروه سالمند مقایسه شد. مصرف بیشتر سبزی، روغن زیتون و حبوبات با چروک کمتر همراه بود. مصرف بیشتر کره، مارگارین، لبنیات و فرآورده‌های قندی با چروک بیشتر همراه بود. ماهی هم اول ارتباط نشان داد، ولی در تحلیل دقیق‌تر این ارتباط معنادار نماند.

یک کارآزمایی کوچک با رب گوجه‌فرنگی

کارآزمایی بالینی یعنی پژوهشگر خودش به یک گروه چیزی می‌دهد و آن‌ها را با گروه دیگر مقایسه می‌کند. در این پژوهش، ۲۰ زن سالم ۱۲ هفته هر روز رب گوجه‌فرنگی همراه روغن زیتون یا فقط روغن زیتون خوردند. در گروه رب گوجه‌فرنگی، بعضی نشانه‌های آسیب پوست بعد از تابش فرابنفش کمتر بود. ولی نمونه بسیار کوچک بود و این اثر جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد.

کدام خوراکی‌ها، با چه شواهدی؟

DermNet الگویی شبیه رژیم مدیترانه‌ای را با سلامت پوست مرتبط می‌داند: میوه و سبزی تازهٔ فراوان و غذاهای گیاهی، با مقدار متعادل غذای دریایی، لبنیات، مرغ و تخم‌مرغ، و گوشت قرمز گاه‌به‌گاه. DermNet همچنین می‌گوید پروتئین کافی، ویتامین C و مس برای سلامت پوست لازم‌اند. ویتامین‌ها و مواد معدنی هم به گفتهٔ DermNet از غذای تازه بهتر جذب می‌شوند.

ویتامین C روی پوست هم کاربرد دارد؛ دربارهٔ شکل موضعی آن صفحهٔ ویتامین C را ببینید.

چه چیزی را کمتر بخوریم؟

AAD می‌گوید پژوهش‌ها نشان می‌دهند رژیمی با قند زیاد یا کربوهیدرات‌های تصفیه‌شدهٔ زیاد می‌تواند پیری پوست را سریع‌تر کند. یک متخصص تغذیه در Cleveland Clinic هم توضیح می‌دهد قند زیاد ممکن است به کلاژن پوست آسیب بزند و از کشسانی پوست کم کند.

اگر پرسش شما دربارهٔ رابطهٔ شیرینی با جوش است، آن را جداگانه در مقالهٔ قند و جوش بررسی کرده‌ایم.

مکمل لازم است؟

برای بیشتر افراد، نه. AAD می‌گوید بزرگسالی که سالم است، بهتر است مواد مغذی خود را از غذا بگیرد و مکمل بیشتر برای جبران کمبود مشخص به کار می‌آید. AAD یادآوری می‌کند مکمل‌ها در آمریکا از نظر ایمنی و اثربخشی زیر نظر سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید نمی‌شوند، ممکن است با داروها تداخل داشته باشند و بعضی از آن‌ها، مثل بیوتین، جواب بعضی آزمایش‌های خون را به هم می‌ریزند.

DermNet هم می‌گوید مکمل‌های زیادی برای کند کردن پیری پوست تبلیغ می‌شوند، ولی نقششان «روشن نیست». اگر فکر می‌کنید کمبودی دارید، با پزشک صحبت کنید.

غذا جای ضدآفتاب را می‌گیرد؟

غذا جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد. DermNet محافظت از آفتاب را در هر سنی ضروری می‌داند و در کنار آن خوردن روزانهٔ میوه و سبزی، ورزش و سیگار نکشیدن را پیشنهاد می‌کند. غذا یکی از چند تکهٔ پازل است، نه همهٔ آن.

برای قدم‌های اصلی، چقدر ضدآفتاب بزنم و روتین ضدپیری را ببینید. اگر نگران خطوط ریز و چروک هستید، آنجا هم روش‌های مراقبتی را توضیح داده‌ایم.

جمع‌بندی

هیچ خوراکی به‌تنهایی پوست را جوان نمی‌کند. ولی الگوی غذایی با میوه و سبزی تازهٔ فراوان، حبوبات، روغن زیتون و ماهی، و قند کمتر، با پوست سالم‌تر مرتبط بوده است. این شواهد بیشتر مشاهده‌ای‌اند، پس انتظار معقول داشته باشید و ضدآفتاب و مراقبت روزانه را کنار نگذارید.